Województwo mazowieckie

Województwo mazowieckie jest największym województwem w Polsce – jego powierzchnia 35 598 km² stanowi ok. 11,4% powierzchni kraju. Administracyjnie dzieli się na 38 powiatów ziemskich i 4 miasta na prawach powiatu. Centrum regionu stanowi stolica Polski. Warszawa, jako znacząca w Europie metropolia, posiada rozwinięte funkcje o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Pozostałymi miastami, równoważącymi rozwój regionu są byłe miasta wojewódzkie: Radom, Płock, Siedlce, Ciechanów i Ostrołęka.

Województwo mazowieckie posiada duży potencjał demograficzny i społeczny. Jest to najludniejsze województwo w Polsce, zamieszkane przez ponad 5 mln osób (13,6% ludności Polski), z czego jedna trzecia ludności zamieszkuje Warszawę. 64,7% mieszkańców województwa stanowi ludność miejska. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 146 osób na 1 km² przy średniej krajowej 122 os/km². Przyrost naturalny w 2007 r. kształtował się na poziomie 0,4‰ i był nieznacznie wyższy od przyrostu krajowego.

Rozwój regionu dobrze obrazuje dynamika zmian Produktu Krajowego Brutto. Poziom PKB na 1 mieszkańca stanowi ponad 150% przeciętnej krajowej oraz ok. 72% średniej unijnej. Ogółem województwo mazowieckie wytwarza ponad 1/5 ogólnokrajowego PKB.
Cechą charakterystyczną gospodarki Mazowsza jest szybki rozwój nowoczesnych, innowacyjnych branż – tj. usług: finansowo-ubezpieczeniowych, telekomunikacyjnych, poligraficzno-wydawniczych, informatycznych oraz przemysłu: farmaceutycznego, elektronicznego, precyzyjnego i optycznego, produkcji sprzętu RTV. Szybciej niż w kraju rosną w regionie nakłady na działalność innowacyjną w przemyśle. Województwo mazowieckie przoduje w zakresie innowacyjności, koncentrując (w szczególności Warszawa) ok. 1/3 potencjału krajowego jednostek badawczo-rozwojowych i pracujących w nich kadr. Na tle kraju charakteryzuje się dużym udziałem nakładów ponoszonych na sferę B+R (Badań i Rozwoju).

Województwo mazowieckie jest obszarem atrakcyjnym dla inwestorów. Występuje tu największa w skali kraju koncentracja podmiotów gospodarczych. Według stanu na koniec 2007 r. zarejestrowanych było 627,3 tys., tj. 17% wszystkich podmiotów w Polsce. Dynamika przyrostu liczby podmiotów jest w ostatnich latach większa niż średnio w kraju. Na terenie województwa mazowieckiego działa 14 podstref Specjalnych Stref Ekonomicznych. Inwestorzy rozpoczynający tu swoją działalność korzystają z szeregu ulg i zwolnień podatkowych.
Potencjał województwa wynika przede wszystkim z funkcji, jakie pełni metropolia warszawska, będąca centrum życia społeczno-politycznego, gospodarczego, głównego ośrodka informacji, edukacji, nauki i kultury, miejsca szybko rozwijających się specjalistycznych usług nieprodukcyjnych. Aglomeracja warszawska jest miejscem, w którym intensywnie ogniskują się krajowe procesy transformacji i rozwoju społeczno-gospodarczego oraz procesy mające zasięg światowy – jak globalizacja, cywilizacja informacyjna, wzrost znaczenia układów metropolitalnych.

Dostępność komunikacyjna stanowi mocny atut województwa mazowieckiego. Wynika ona z posiadania największego w kraju portu lotniczego (skupiającego około 50% ruchu pasażerskiego) oraz z przebiegu trzech paneuropejskich korytarzy transportowych. Drogi krajowe znaczenia międzynarodowego krzyżujące się na obszarze województwa zapewniają dobre połączenia z wieloma miastami europejskimi m. in. z Berlinem, Moskwą, Helsinkami i Bratysławą. W Warszawie zbiega się 7 linii kolejowych magistralnych i pierwszorzędnych, o znaczeniu międzynarodowym. Centralne położenie i usytuowanie jednego z największych węzłów transportowych w kraju zapewnia również dogodne połączenia z wszystkimi ważniejszymi ośrodkami regionalnymi w kraju.

Województwo mazowieckie to największy rynek pracy – ponad 2 mln zatrudnionych. Stopa bezrobocia w województwie w sierpniu 2008 r. wynosiła 7,5%, czyli była niższa od średniej krajowej o 1,6 punkta procentowego. W Warszawie stopa bezrobocia wynosiła 2,1%. Korzystna sytuacja na rynku pracy przedkłada się bezpośrednio na wielkość dochodów (przeciętne miesięczne wynagrodzenie w województwie przewyższa o ok. 30% średnią krajową), wzrost jakości życia i możliwość spełnienia aspiracji ludności.
Przekształcenia w sferze gospodarczej i dokonujące się przeobrażenia w warstwie kulturowej wywołują zmiany w szkolnictwie i wykształceniu mieszkańców. Odsetek osób posiadających wykształcenie wyższe (blisko 14%) i średnie (ponad 30%) przewyższa nieco średnie krajowe, głównie jednak za przyczyną mieszkańców miast, zwłaszcza Warszawy (23% ludności ma wykształcenie wyższe) i ośrodków regionalnych.
Silną stroną województwa jest dobrze rozwinięty system szkolnictwa wyższego. W regionie funkcjonuje ponad 100 szkół wyższych. Przy zdecydowanej dominacji Warszawy wykształcają się uzupełniające centra akademickie na obszarze pozametropolitalnym, co sprzyja wyrównaniu szans dostępu do edukacji w województwie.

Zróżnicowane przestrzennie walory środowiska naturalnego stwarzają podstawę do rozwoju rolnictwa oraz turystycznego wykorzystania znacznych obszarów województwa. Historia regionu pozostawiła spuściznę w postaci bogatego i różnorodnego dziedzictwa kulturowego.
Województwo mazowieckie, pomimo iż cechuje się korzystnymi wskaźnikami rozwoju, boryka się z poważnym problemem różnic międzyregionalnych, które są największe wśród polskich regionów. Obszary położone peryferyjne, w szczególności przy wschodniej granicy województwa, wykazują się poziomem rozwoju zbliżonym do tzw. „ściany wschodniej”. Poza tym, istnieje wyraźna różnica pomiędzy jego wschodnią a zachodnią częścią. Umowną granicę stanowi Wisła. Zachodnia część regionu jest bardziej zindustrializowana, położone są w niej największe ośrodki miejskie. Odmienny rolniczy charakter ma część wschodnia i jest w mniejszym stopniu atrakcyjna dla inwestorów.

Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego określiła wizję regionu jako konkurencyjnego w układzie europejskim i globalnym, a za cel nadrzędny przyjęła wzrost konkurencyjności gospodarki i równoważenie rozwoju społeczno-gospodarczego w regionie jako podstawę poprawy jakości życia mieszkańców. Szczególnie duży nacisk został położony na rozwój nowoczesnych technologii, transfer wiedzy oraz stworzenie dogodnych warunków dla rozwoju przedsiębiorczości, m.in. przestrzeni wysokiej technologii np. centralnych okręgów wiedzy, edukacji, nauki, wysokich technik i technologii.
Realizację celów strategicznych umożliwia duże wsparcie z Unii Europejskiej w ramach polityki spójności.
Na lata 2007-2013 w ramach Narodowej Strategii Spójności, która wskazuje podział środków na poszczególne programy operacyjne (wraz z wkładem krajowym), dla województwa mazowieckiego przewidzianych zostało 13,7 mld euro tj. 16,4% wszystkich środków dostępnych dla Polski. W przeliczeniu na 1 mieszkańca jest to wskaźnik wyższy o 20,7% od średniej krajowej.

Ze wszystkich programów realizowanych w województwie mazowieckim, ponad 49% zostanie rozdysponowane w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, 20,4% Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Mazowieckiego, 17,08% Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka oraz 11,28% Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.
Według obszarów wsparcia największe kwoty przeznaczone są na inwestycje z zakresu transportu, stanowią one 36,15% oraz B+R, innowacje, przedsiębiorczość tj. 15,92%.
Dążąc do wzmocnienia konkurencyjności gospodarki regionu opartej na wiedzy władze województwa przeznaczyły w ramach RPO WM na inwestycje zbudowane z rozwojem społeczeństwa informacyjnego 11,2% środków, co uplasowało je na drugim miejscu pod tym względem w kraju.

(częściowo na podstawie: powroty.gov.pl)